آجر را در آن می پزند؟
آجر را در آن می پزند؟
پاسخ: کوره
آجر در کجا می پزد؟
آجر یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین مصالح ساختمانی در تاریخ معماری بشر است که برای تهیه و تولید آن از سازهای به نام کوره استفاده میشود. کوره آجرپزی مکانی است که در آن خشتهای خام گلی تحت حرارت بسیار بالا قرار میگیرند تا پخته شده و به آجرهای سخت، مقاوم و بادوام تبدیل شوند. فرآیند پخت آجر در کوره، رطوبت موجود در خاک رس را به طور کامل از بین برده و با ایجاد واکنشهای شیمیایی در ساختار خاک، استحکام مکانیکی فوقالعادهای به آن میبخشد. کورههای آجرپزی در طول تاریخ تحولات بسیاری را پشت سر گذاشتهاند. در گذشتههای دور، از کورههای سنتی و خندقی استفاده میشد که با سوزاندن هیزم و فضولات حیوانی حرارت مورد نیاز را تأمین میکردند. اما امروزه در صنعت تولید مصالح ساختمانی، کورههای پیشرفتهتری مانند کورههای هوفمن و کورههای تونلی به کار میروند که با استفاده از سوختهای فسیلی نظیر گاز طبیعی یا مازوت، حرارت را به صورت یکنواخت و با بهرهوری بسیار بالاتر توزیع میکنند.
کوره هوفمن که یکی از رایجترین انواع کورههای آجرپزی در ایران است، ساختاری حلقوی یا بیضیشکل دارد که آتش در آن به صورت مداوم از یک اتاقک به اتاقک دیگر حرکت میکند و خشتها در جای خود ثابت هستند. در مقابل، در کورههای تونلی، خشتهای خام بر روی واگنهای مخصوص قرار گرفته و به آرامی از داخل تونلی با حرارت تدریجی عبور میکنند و در انتهای تونل به صورت آجر پخته خارج میشوند. شغل آجرپزی و کار در کورهها یکی از مشاغل بسیار سخت و طاقتفرسا محسوب میشود، زیرا کارگران باید در محیطی پر از گرد و غبار و با حرارت بسیار بالا فعالیت کنند. کیفیت آجر تولیدی وابستگی شدیدی به نوع خاک رس، میزان رطوبت خشت، و مهمتر از همه، دما و زمان پخت در کوره دارد. اگر آجر بیش از حد در کوره بماند، ذوب شده و به آجر جوش تبدیل میشود که در مواردی مانند پیسازی کاربرد دارد و اگر کمتر از حد معمول حرارت ببیند، به آجر خام تبدیل میشود که مقاومت کافی نخواهد داشت. آجرها بخش جداییناپذیری از هویت معماری سنتی و مدرن ایران هستند و کورههای آجرپزی نقش حیاتی در شکلگیری شهرها و بناهای تاریخی ما ایفا کردهاند.